Het Project “On-Call”

  • Radboud University | Behavioural Science Institute | Work, Health & Performance

Onderzoek naar Oproepdiensten, Gezondheid en Welzijn

Het onderzoeksproject "On-Call"werd in 2013 opgericht door Carla Ziebertz, promovenda aan het Behavioural Science Institute van de Radboud Universiteit in Nijmegen. In het kader van het onderzoeksproject "On-Call" doet zij samen met dr. Debby Beckers, dr. Madelon van Hooff, prof. Sabine Geurts en prof. Michiel Kompier wetenschappelijk onderzoek naar de relatie tussen oproepdiensten en welbevinden. 

Oproepdiensten

In veel bedrijven komen oproepdiensten (ook wel: consignatie, bereikbaarheidsdiensten, storingsdiensten, pieperdiensten, wachtdiensten, etc.) voor. Het project "On-call" richt zich op diensten waarbij de werknemer niet op de werkplek hoeft te blijven, maar thuis of elders oproepbaar is. Volgens de arbeidstijdenwet tellen deze diensten niet als werktijd, maar als rusttijd. Rusttijd is bedoeld voor herstel van het werk, wat wederom belangrijk is voor de gezondheid. Anders dan op een normale vrije dag moet men tijdens oproepdiensten echter steeds de telefoon bij de hand houden en op elk moment aan het werk kunnen gaan. Kan men dus tijdens oproepdiensten even goed herstellen als tijdens écht vrije tijd?

Deze belangrijke vraag staat centraal in het onderzoeksproject "On-Call". 

Uit drie reeds uitgevoerde studies blijkt dat voor sommige werknemers oproepbaar zijn samenhangt met vermoeidheid, werk-thuis conflicten en verminderde slaapkwaliteit. Ook uit andere wetenschappelijke studies blijkt dat consignatie belastend kan zijn. Het aantal bestaande onderzoeken is echter nog wel erg klein, vergeleken met andere onderwerpen zoals ploegendiensten of overwerk. Gezien het feit dat oproepdiensten als rusttijd tellen, is het belangrijk om meer te weten over hoe belastend deze diensten zijn en hoe het gesteld is met herstel tijdens deze diensten. 

Wetenschappelijke studies

In de eerste fase van het onderzoeksproject hebben wij een grootschalig vragenlijst-onderzoek uitgevoerd waaruit blijkt dat er grote verschillen zijn in hoe werknemers hun oproepdiensten ervaren (bijvoorbeeld in termen van stress, ontspanning, beperking), en dat deze ervaringen bepalen of iemand nadelige gevolgen (bijvoorbeeld vermoeidheid, verstoring van het privéleven, prestatievermindering) van oproepdiensten ondervindt.

In de tweede fase van het onderzoeksproject hebben wij een experimentele studie uitgevoerd om de effecten van on-call work op slaap en herstel te onderzoeken. De resultaten laten zien dat oproepbaar zijn slaap en herstel negatief kan beïnvloeden, zelfs als men niet wordt opgeroepen, en met name, als het oproepbaar zijn als stressvol wordt ervaren.

De derde studie was een vragenlijstonderzoek dat werd afgenomen onder verloskundigen.  Zij vormen een interessante doelgroep, omdat beschikbaarheidsdiensten een groot deel van hun werk innemen (volgens het rapport “Cijfers uit de registratie van verloskundigen 2013” gemiddeld 51.3 uur per week) en omdat het werk dat gedaan moet worden in het geval van een oproep vaak inspannend is. 

Meer dan 180 Nederlandse verloskundigen hebben al meegewerkt aan deze studie. Op dit moment wordt het zelfde onderzoek ook in andere Europese landen afgenomen. In 2017 verwachten wij de eerste resultaten te kunnen publiceren.

De vierde studie is een tweedelige studie naar de effecten van consignatie (oproepdiensten waarbij men thuis op een oproep wacht en die volgens de arbeidstijdenwet gelden als rusttijd).